Önce kendinizi üç durumdan birine yerleştirin
Beklemediğiniz bir kargodaki QR kodu — gizemli bir gönderici, “iade” veya “yeniden teslimat” etiketi, adres onayı isteyen bir not — talep etmediğiniz bir bağlantıdır. Faydalı soru “bu kargo gerçek mi?” değil, “bu kod hesaplarıma ne kadar girdi?” sorusudur.
Başka bir şey yapmadan önce durumunuzu bulmak için bu tabloyu kullanın.
| Durum | Ne oldu | İlk ne yapmalı |
|---|---|---|
| A. Açılmamış | Kargo veya etiket elinizde ama kodu taramadınız | “Ne olduğunu görmek” için taramayın. Ambalajı saklayın; gönderici metnini, tarihi ve taşıyıcı işaretlerini not edin |
| B. Sadece tarandı | Kod bir sayfa veya uygulama istemi açtı ama şifre, kod ya da kart numarası yazmadınız | Sayfayı kapatın. Hiçbir şey girmeyin. Sayfanın temsil ettiğini iddia ettiği hesabı kendi resmi uygulamasından veya zaten sahip olduğunuz bir yer iminden kontrol edin |
| C. Bilgiler girildi | Taramadan sonra bir şifre, tek kullanımlık kod, kart numarası veya başka giriş bilgileri yazdınız | Hesabı açıkta kalmış sayın ve aşağıdaki kurtarma adımlarına geçin |
Kodu yedek bir cihazda bile test amacıyla taramayın. Tarama, sayfayı yükleyen adımın ta kendisidir.
Durum A: kod hâlâ taranmadı
Kendinizi korumak için göndericiyi tanımlamanıza gerek yok. Basılı güzergâhı kullanmaktan kaçınmanız gerekir.
- Kodu taramayın ve yanında basılı olan kısa bağlantıyı açmayın.
- Ambalajı ve etiketi saklayın. Etiketin, gönderici satırının ve varsa takip numarasının fotoğrafını çekin. Bu kendi kayıtlarınız içindir, göndericinin meşru olduğunun kanıtı değildir.
- Gerçekten sipariş ettiğiniz bir teslimat olup olmadığını kontrol edin. Etiketteki telefon numarasını veya bağlantıyı değil, taşıyıcının ya da satıcının uygulamasını veya kendinizin gittiği bir siteyi kullanın.
- Kargo gerçekten beklenmedikse ve bir siparişle eşleştiremiyorsanız, istenmeyen gönderi olarak değerlendirin. Onunla ne yapabileceğiniz yaşadığınız yere bağlıdır; bu makale hiçbir ülke için hukuki tavsiye vermez.
- İsterseniz bildirin. ABD’de FTC, dolandırıcılık mesajları ve kargolar hakkında tüketici rehberi yayımlar. Bildirim yolları ülkeye göre değişir; ABD sürecinin geçerli olduğunu varsaymak yerine yerel tüketici otoritenizi kullanın.
Eşleşen bir sipariş olmadan gelen bir kargo otomatik olarak suç değildir ve bir QR kodu otomatik olarak kötü amaçlı değildir. Önemli olan, bunu yalnızca etiketten anlayamayacağınızdır; bu yüzden öğrenmek için riski almanız gerekmez.
FTC, beklenmeyen bir kargodaki QR kodunun giriş veya ödeme bilgilerini çalan bir kimlik avı sitesine ya da kötü amaçlı yazılıma yol açabileceği konusunda uyarıyor. Kaynak
Durum B: tarandı ama hiçbir şey girilmedi
Kod bir sayfa açtıysa ve bir şey yazmadan durduysanız, asıl işiniz gerçek hesap durumunu kendi kontrol ettiğiniz bir yoldan doğrulamaktır.
- Sayfayı veya uygulama istemini kapatın. Kodun açtığı sayfada “iptal etmek için giriş yapın” veya “teslimatı onaylayın” demeyin.
- Hizmetin resmi uygulamasını açın veya adresini yeni bir tarayıcı sekmesine kendiniz yazın. Taramadaki bağlantıyı yeniden kullanmayın.
- İddia edilen olayın gerçekten var olup olmadığını kontrol edin. Sayfa bir kargonun bekletildiğini söylediyse, aynı bildirimi taşıyıcının veya satıcının kendi hesap alanında arayın. Orada hiçbir şey yoksa, sayfa gerçek bir bildirim değildi.
- Sayfanın sunduğu hiçbir şeyi yüklemeyin. Bir kargo QR kodundan gelen uygulama yükleme istemi, doğrulayabileceğiniz bir teslimat gerekliliği değildir.
- Sayfanın ne istediğini yazın — şifre, kart numarası, tek kullanımlık kod, teslimat ücreti — böylece bildirirken doğru şekilde tanımlayabilirsiniz.
Sadece tarama, hesaplarınıza erişildiğini kanıtlamaz. Bu durumdaki risk, bundan sonra ne yaptığınızdır; bu yüzden güvenli sonraki adım, basılı güzergâhı kullanmayı bırakmaktır.
Durum C: bilgiler girildi
Harekete geçilmesi gereken durum budur ve sıra önemlidir.
Böyle bir kodu taradıktan sonra hesap bilgileri girildiyse, FTC şifrenin değiştirilmesini ve iki faktörlü kimlik doğrulamanın etkinleştirilmesini önerir. Kaynak
Bu adımları sırayla, hesabın kendi uygulamasını veya kendinizin gittiği bir sayfayı kullanarak izleyin:
- Şifreyi resmi uygulamadan veya siteden değiştirin, kodun açtığı sayfadan değil.
- İki faktörlü kimlik doğrulama zaten açık değilse açın. Hesap sunuyorsa SMS yerine bir kimlik doğrulayıcı uygulama veya donanım anahtarı tercih edin.
- Aynı şifreyi yeniden kullandığınız her yerde değiştirin. Bir kimlik avı sayfasına yazılan şifre, başka biri tarafından biliniyor olarak kabul edilmelidir.
- Kart veya banka bilgileri girdiyseniz, kartınızdaki numarayı veya resmi uygulamasını kullanarak kartı veren kuruluşla ya da bankayla iletişime geçin. Kargodan veya taranan sayfadan bir numara ya da bağlantı kullanmayın. Bu makale bir ödemenin geri alınabileceğini vaat etmez.
- İşiniz bitene kadar kurtarma yönteminize erişimi koruyun. Şifre değişikliği ve iki faktörlü kurulum çalıştığı onaylanmadan e-posta adresinizi, telefon numaranızı veya kurtarma kodlarınızı kaldırmayın; yoksa kendinizi hesabın dışında bırakabilirsiniz.
- Resmi uygulamada son hesap etkinliğini gözden geçirin: oturum açma konumları, bağlı uygulamalar, yönlendirme kuralları ve ödeme yöntemleri. Tanımadığınız her şeyi geri alın.
Bir giriş bağlantısını kaldırmak veya bir profili düzenlemek, saklanan verileri silmekle aynı şey değildir. Bir hesabı tamamen kapatıyorsanız, sağlayıcının kendi kapatma sürecini izleyin ve kapatma onaylanana kadar çalışan bir kurtarma yöntemi bulundurun.
Basılı kodu değil, bilinen hesap yollarını kullanın
Bir kargo etiketi herhangi bir adresi, telefon numarasını veya QR kodunu basabilir. Hedefin kime ait olduğunu kanıtlayamaz. Herhangi bir hesap kararı için — şifre sıfırlama, teslimat onayı, ödeme, iade — zaten güvendiğiniz bir yoldan başlayın:
| Görev | Güvenilir başlangıç noktası |
|---|---|
| Teslimatı onaylama | Taşıyıcının veya satıcının uygulaması ya da kendinizin yazdığı bir adres |
| Şifre sıfırlama | Hizmetin resmi uygulaması veya sitesi ya da belgelenmiş hesap kurtarma akışı |
| Ödemeyi kontrol etme | Bankanızın veya kartı veren kuruluşun uygulaması ya da kartınızdaki numara |
| Şüpheli bir mesajı bildirme | Yerel tüketici koruma otoriteniz; ABD’de FTC’nin yayımladığı rehber |
Bir mesaj destek hesabından geldiğini iddia ediyor ve konuşmayı bir sohbet uygulamasına taşımanızı veya giriş yaparak “doğrulama” yapmanızı istiyorsa aynı kural geçerlidir: hizmetin kendi uygulamasından doğrulayın. Bu ayrı durum için sahte müşteri destek sosyal medya hesaplarını kontrol etme sayfasına bakın.
Herkese açık bir kullanıcı adı eşleşmesi bir ipucudur, sahiplik kanıtı değildir. Sizinle iletişime geçen bir kullanıcı adının arkasında kimin olduğunu bulmaya çalışıyorsanız, TraceSeek gibi bir kullanıcı adı sorgulaması bir kullanıcı adının 3.000+ platformda nerede göründüğünü gösterebilir; ancak hesap ayarlarını değiştirmez, kurtarma kodu vermez, para geri getirmez veya gerçek bir kimliği doğrulamaz.
Neye varmamalısınız
- Her QR taraması kötü amaçlı yazılım yüklemez. FTC, kimlik avı ve kötü amaçlı yazılımı olası sonuçlar olarak tanımlar; her taramanın bunlardan birine yol açtığını söylemez.
- Gerçek görünen taranmış bir sayfa, gerçek olduğunun kanıtı değildir. İddia edilen olayı hizmetin kendi uygulamasında kontrol edin.
- Eşleşen siparişi olmayan bir kargo, göndericiyi tanımlamaz. Etiketteki bir adı veya iade adresini doğrulanmış olarak değerlendirmeyin.
- İstenmeyen mallarla ilgili kurallar ülkeye göre değişir. Bu makale herhangi bir ulusal kuralı diğer pazarlara yaymaz.
- Şifre değiştirmek kurtarmanın garantisi değildir. Maruziyeti azaltır; bir hesabın veya ödemenin geri gelip gelmeyeceği sağlayıcıya bağlıdır.
Kopyalayabileceğiniz kısa bir çalışma sayfası
Harekete geçmeden önce bunu doldurun, böylece sonradan yeniden oluşturmak zorunda kalmazsınız:
- Durum: A / B / C
- Tarama tarihi ve saati (varsa):
- Sayfa veya istemin ne olduğunu iddia ettiği (taşıyıcı, satıcı, banka, diğer):
- Ne istediği (şifre / tek kullanımlık kod / kart numarası / ücret / uygulama yükleme):
- Varsa ne girdiğiniz:
- Etkilenen hesaplar:
- Şifre değiştirildi: evet / hayır — resmi uygulamadan veya siteden: evet / hayır
- İki faktörlü doğrulama etkin: evet / hayır
- Kurtarma yöntemine hâlâ erişilebiliyor: evet / hayır
- Kartı veren kuruluşla iletişime geçildi (kart bilgileri girildiyse): evet / hayır
- Bildirildiği yer (yerel otorite, taşıyıcı, satıcı):
İşiniz bittiğinde, faydalı sonraki adım her etkilenen hesabı kendi uygulamasından doğrulamaktır: şifre değişti, iki faktörlü doğrulama açık, kurtarma yöntemi çalışıyor ve tanınmayan oturumlar veya bağlı uygulamalar yok.