Câu trả lời ngắn gọn
Một tin nhắn nói bạn đã trúng thưởng rồi yêu cầu bạn gửi tiền, mã thẻ quà tặng hoặc chuyển khoản qua ứng dụng thanh toán để nhận giải chính là kiểu tin nhắn bạn cần dừng lại. FTC xác định việc đòi trả thuế, phí vận chuyển, xử lý hoặc giao hàng để nhận một giải thưởng được cho là đã trúng là dấu hiệu cảnh báo lừa đảo giải thưởng.
FTC xác định việc đòi trả thuế, phí vận chuyển, xử lý hoặc giao hàng để nhận một giải thưởng được cho là đã trúng là dấu hiệu cảnh báo lừa đảo giải thưởng. Nguồn
Điều đó không có nghĩa mọi cuộc thi liên quan đến tiền đều là lừa đảo. Một cuộc thi kỹ năng có trả phí, một khoản phí dự thi mà bạn biết rõ và đã đồng ý, hoặc một sản phẩm bạn quyết định mua là tình huống khác. Phần quyết định dưới đây nói về nhận giải thưởng: trả tiền để nhận thứ mà bạn được bảo là đã thắng.
Tách bốn điều bạn đang được yêu cầu tin
Trước khi trả lời, hãy chia tin nhắn thành bốn câu hỏi riêng. Tin nhắn lừa đảo thường gộp chúng lại để bạn trả lời cả bốn cùng lúc.
| Câu hỏi | Tình huống bình thường trông như thế nào | Điều gì khiến bạn nên chậm lại |
|---|---|---|
| Tham gia — bạn được cho là đã tham gia bằng cách nào? | Bạn nhớ mình đã tham gia, hoặc thể lệ nói tham gia miễn phí và bạn chỉ ra được nơi mình đã tham gia. | Bạn không nhớ mình đã tham gia, hoặc tin nhắn nói bạn được “chọn ngẫu nhiên” từ những người theo dõi mà không có bước tham gia nào bạn nhớ được. |
| Nguồn — ai tuyên bố tổ chức? | Tài khoản hoặc tổ chức đó là thứ bạn có thể tự tìm thấy, và tin nhắn khớp với những gì tổ chức đó công bố. | Một tài khoản mới hoặc giả mạo, tin nhắn riêng từ tài khoản không khớp với thương hiệu mà nó nêu tên, hoặc bị thúc ép giữ cuộc trò chuyện trong tin nhắn riêng. |
| Liên hệ — bạn được bảo đi đâu? | Một kênh bạn tự tra cứu, không phải kênh chỉ được cung cấp trong tin nhắn. | Một liên kết, số điện thoại hoặc tên tài khoản chỉ tồn tại trong tin nhắn, hoặc yêu cầu chuyển sang ứng dụng thanh toán. |
| Đòi phí — bạn phải trả gì để nhận giải? | Không cần trả tiền để nhận giải thưởng bạn thực sự đã thắng. | Phí vận chuyển, xử lý, giao hàng, “thuế”, “hải quan” hoặc “giải phóng” bị đòi trước khi giao. |
Nếu dòng đòi phí bị kích hoạt, các dòng khác không cứu được tin nhắn. Một tên thương hiệu quen thuộc trong tin nhắn không phải bằng chứng thương hiệu đó đã gửi tin.
Xác minh tổ chức một cách độc lập, không qua tin nhắn
FTC khuyến nghị tự tra cứu thông tin liên hệ của tổ chức thật khi một thông báo trúng thưởng không được yêu cầu mà lại tự nhận đại diện cho một công ty quen thuộc.
FTC khuyến nghị tự tra cứu thông tin liên hệ của tổ chức thật khi một thông báo trúng thưởng không được yêu cầu mà lại tự nhận đại diện cho một công ty quen thuộc. Nguồn
Trên thực tế, điều đó có nghĩa là:
- Không dùng thông tin liên hệ trong tin nhắn. Mở một tìm kiếm mới và tìm kênh liên hệ do chính tổ chức công bố.
- Hỏi trực tiếp tổ chức xem họ có đang tổ chức chương trình tặng thưởng không và bạn có phải người thắng không. Dùng kênh liên hệ bạn tự tìm được, không phải kênh được gửi cho bạn.
- So sánh câu trả lời với tin nhắn. Nếu tổ chức không công nhận chương trình tặng thưởng đó, hãy dừng lại.
- Giữ nguyên tin nhắn. Đừng xóa trước khi bạn quyết định phải làm gì; đó là bằng chứng về những gì đã được yêu cầu.
Nếu không thể xác định được nhà tài trợ được nêu tên — không có tổ chức nào, chỉ có một tài khoản cá nhân — thì không có gì độc lập để kiểm tra, và chính sự thiếu vắng đó là lý do để dừng.
Quy tắc dừng
Hãy dùng điều này như một điểm dừng cứng, không phải điểm số để cân nhắc:
Nếu để nhận giải, bạn phải gửi tiền, mã thẻ quà tặng hoặc chuyển khoản qua ứng dụng thanh toán cho một người hoặc tài khoản mà bạn không thể xác minh độc lập, hãy dừng. Đừng trả tiền, và đừng gửi một phần thanh toán để “xác nhận” bất cứ điều gì.
Thanh toán một phần không phải là phép thử tính hợp pháp. Yêu cầu trả một khoản nhỏ hơn trước vẫn là đòi phí.
Cũng hãy dừng nếu tin nhắn tạo ra thời hạn bạn không thể kiểm tra, yêu cầu bạn giữ bí mật việc thắng giải, hoặc yêu cầu thông tin đăng nhập, mã dùng một lần hay quyền truy cập từ xa vào thiết bị của bạn. Không điều nào trong số đó cần thiết để giao giải thưởng.
Việc cần làm sau khi dừng
- Không gửi thêm bất cứ thứ gì. Không phí, không thanh toán “xác minh”, không mã thẻ quà tặng.
- Giữ bằng chứng. Lưu ảnh chụp màn hình tin nhắn, tên tài khoản và mọi yêu cầu thanh toán.
- Báo cáo qua kênh báo cáo của chính nền tảng cho tài khoản hoặc tin nhắn, dùng menu như hiện tại bạn thấy. Tên và vị trí menu thay đổi, nên hãy làm theo những gì bạn thấy thay vì một đường dẫn cố định.
- Nếu bạn đã trả tiền, hãy liên hệ nhà cung cấp dịch vụ thanh toán qua kênh chính thức của họ và mô tả sự việc. Việc có thể lấy lại được gì hay không phụ thuộc vào nhà cung cấp và hoàn cảnh; không bài viết nào có thể hứa hẹn kết quả.
- Nếu bạn đã chia sẻ thông tin đăng nhập hoặc mã, hãy đổi mật khẩu bị ảnh hưởng và xem lại các phiên đăng nhập đang hoạt động và cài đặt khôi phục của tài khoản qua trang trợ giúp của chính dịch vụ đó.
Nếu bạn muốn xem chính tài khoản đó
Bạn có thể xem hoạt động công khai của một tên người dùng công khai để biết tài khoản trông giống một tổ chức lâu năm hay một tài khoản giả mạo mới tạo. TraceSeek là cách tùy chọn để tra cứu một tên người dùng công khai đã biết trên hơn 3.000 nền tảng; lần quét đầu tiên miễn phí và mất 20–30 giây theo sản phẩm. Một kết quả trùng khớp là manh mối, không phải bằng chứng về ai đứng sau tài khoản, và công cụ không xác minh danh tính thật, không thay đổi cài đặt tài khoản, không lấy lại tiền và không cung cấp mã khôi phục.
Nếu hóa ra tài khoản gắn với một giao dịch mua bán trên chợ trực tuyến chứ không phải giải thưởng, nhiệm vụ tiếp theo sẽ khác: cách nghiên cứu tên người dùng của kẻ lừa đảo trước khi giao dịch trên chợ trực tuyến.
Các lối mòn thường gặp
| Tình huống | Vì sao gây nhầm lẫn | Thay vào đó nên làm gì |
|---|---|---|
| Tin nhắn nêu tên một thương hiệu bạn biết | Tên quen thuộc dễ bị sao chép; tên không phải bằng chứng về người gửi. | Tra cứu thông tin liên hệ thật của thương hiệu và hỏi trực tiếp. |
| Tài khoản có nhiều người theo dõi hoặc bài đăng cũ | Số người theo dõi và lịch sử có thể bị mua hoặc sao chép; chúng không chứng minh có chương trình tặng thưởng. | Xác minh với tổ chức, không phải với hồ sơ. |
| Một khoản phí nhỏ được nói là có thể hoàn lại | Khoản phí trông như hoàn lại được vẫn là thanh toán trước khi bạn nhận được gì. | Dừng lại; đừng trả tiền để thử. |
| Bạn đã tham gia một cuộc thi kỹ năng có trả phí | Phí dự thi bạn biết rõ và đã đồng ý là quyết định mua, không phải đòi phí nhận giải. | Kiểm tra thể lệ bạn đã đồng ý; đừng nhầm lẫn hai việc. |
| Bạn đã mua sản phẩm và được yêu cầu trả phí vận chuyển | Trả phí vận chuyển cho món hàng bạn tự chọn mua là thương mại bình thường. | Xác nhận đơn hàng qua hồ sơ đơn hàng của chính người bán, không qua tin nhắn. |
Hướng dẫn này có thể và không thể cho bạn biết điều gì
Cảnh báo về đòi phí ở trên đến từ hướng dẫn bảo vệ người tiêu dùng của Hoa Kỳ. Đây không phải tuyên bố pháp luật ở mọi quốc gia, và không giải quyết vấn đề thuế, quy định của nhà cung cấp dịch vụ thanh toán hay thời hạn ở bất kỳ đâu. Nếu có liên quan đến tiền hoặc nghĩa vụ pháp lý, hãy kiểm tra các quy định áp dụng tại nơi bạn ở và hỏi nhà cung cấp dịch vụ thanh toán hoặc một cố vấn có chuyên môn.